Aileniz Sizden Mal mı Kaçırdı? Sonradan Miras Hakkınız Olduğunu mu Öğrendiniz? İşte Haklarınızı Geri Almanın Yolları

Aile içinde en çok can yakan konulardan biri, anne veya babanın sağlığında yaptığı gayrimenkul devirlerinin diğer çocuklardan gizlenmesi ve yıllar sonra ortaya çıkmasıdır. Pek çok kişi, “Babam evi abime vermiş, hiçbirimiz bilmiyorduk. Biz bu evi geri alabilir miyiz?” veya “Annem sağken arsanın tapusunu kardeşime devretmiş. Benim miras hakkım bitti mi?” diye merak ediyor.

Aslında çoğu durumda haklarınız bitmiş olmuyor. Aksine, Türk hukuku mal kaçırma ve haksız devirlere karşı mirasçıları oldukça güçlü koruyor. Bu blog yazısında, günlük hayatta çok sık yaşanan bu sorunun hukuki boyutlarını herkesin rahatça anlayacağı bir dille anlatıyorum.

1. Aile İçinde Mal Kaçırma Nedir? (Muris Muvazaası)

Türkiye’de anne–babaların “bir çocuğu kayırma” veya “diğerleri görmeden malı birine devretme” davranışı çok sık görülür. Tapuda bu işlem genellikle satış gibi gösterilir; oysa çoğu zaman ortada gerçek bir satış yoktur, para da ödenmemiştir.

İşte buna hukukta:

Muris Muvazaası yani mal kaçırma denir.

Bu durumda mirasçılar tapunun iptalini ve gayrimenkulün kendi paylarıyla birlikte üzerlerine geçirilmesinitalep edebilir.

2. “Satış” Görünüyor Diye Gerçek Sayılmıyor

Birçok kişi “Tapuda satış yazıyorsa yapacak bir şey yok” sanır.

Hayır güzelim, öyle değil.

Mahkeme gerçek iradeye bakar:

• Anne–baba para aldı mı?

• Devir gerçek mi yoksa göstermelik mi?

• Tapuda yazan bedel çok mu düşük?

• Aile içinde gizli bir anlaşma var mı?

Eğer mahkeme bunun düğün hediyesi gibi bir bağış niteliğinde olduğunu tespit ederse, işlem geçersiz kabul edilir.

3. “Ben Sonradan Öğrendim, Süre Doldu mu?” — Zamanaşımı Yok!

Bu konu çok önemli: Muris muvazaası davalarında zamanaşımı yoktur.

Yani:

• 5 yıl sonra,

• 15 yıl sonra,

• 30 yıl sonra bile

öğrenseniz dava açabilirsiniz.

Mirastan hak kaçırma hangi yıl yapılmış olursa olsun, mirasçı öğrenince dava açabilir.

4. Anne-Baba Tüm Malları Bir Çocuğa Bırakabilir mi?

Herkesin sandığı gibi anne–babalar malları üzerinde tamamen özgür değiller.

Çünkü miras hukukunda saklı pay denen bir koruma mekanizması var.

Saklı pay sahipleri:

• Çocuklar

• Anne–baba (kişinin çocuğu yoksa)

• Eş

Bu kişiler tamamen mirastan çıkarılamaz. Anne–baba “Ben malları bir çocuğa verdim, diğerleri almasın” diyemez.

Bu durumda devre karşı açılacak dava:

Tenkis Davası

Bu davayla:

• Haksız bağışlar geri alınır,

• Saklı paylar mirasçılara iade edilir.

5. “Annem Babam Sağken Evimizi Kardeşime Verdi. Geri Alabilir miyiz?”

Evet. Üstelik duruma göre iki farklı hukuki yol birden vardır:

1) Muris Muvazaası Davası

Satış gibi görünen ama bağış olan işlemlerde.

2) Tenkis Davası

Saklı payları aşan bağışlarda.

Her iki davanın da sonucu:

Gayrimenkul mirasçılara kanuni oranlarla geri döner.

6. Mahkeme Mal Kaçırıldığına Nasıl Karar Verir?

Hakim, olayı tüm yönleriyle değerlendirir. En kritik emareler şunlardır:

• Devir sırasında gerçek bir ödeme yapılmamış olması

• Tapu bedelinin çok düşük yazılması

• Aile içi eşitsizlik

• Ebeveynin yaşlı/rahatsız olması

• İşlemin gizlice yapılması

• Devri yapanın ekonomik durumunun satışa uygun olmaması

Bu unsurlar bir araya geldiğinde mal kaçırma yüksek olasılıkla tespit edilir.

7. Kardeşler Arasında Sorun Çıkmasın Diye Susmak Hak Kaybettirir

Birçok kişi sırf aile huzuru bozulmasın diye dava açmaktan çekinir.

Oysa:

• Bu davalar çok yaygındır,

• Aile içinde “normalleşmiş” durumlar arasındadır,

• Hak kaybı yaşamamak için sessiz kalmamak gerekir.

Hukuk, her mirasçının hakkını eşit şekilde korur.

8. Miras Hakkınızı Geri Almak İçin İzlenecek Yol

Hak iddia etmek sanıldığı kadar zor değildir. Süreç şu şekilde işler:

1) Veraset ilamı alınır

(Mirasçıların kim olduğu kesinleşir.)

2) Tapu kayıtları incelenir

Devir tarihi, bedel, işlem türü belirlenir.

3) Uygun dava türü seçilir

• Muris muvazaası

• Tenkis

• Tapu iptal ve tescil

4) Gayrimenkulün mirasçılara dönüşü sağlanır

Mahkeme kararıyla tapu mirasçılara eşit paylarla tescil edilir.

9. Kimler Bu Davayı Açabilir?

• Çocuklar

• Eş

• Üstsoy (anne–baba, çocuk yoksa)

• Torunlar (altsoy)

Kısacası miras hakkı bulunan herkes dava açabilir.

10. En Sık Karşılaşılan Durumlar

Okuyucuların en çok başına gelen örnekleri sıralayalım:

• Devir tapuda satış görünür ama para ödenmemiştir

• Ebeveynin tüm malı tek çocuğa devredilmiştir

• Tapu değeri komik bir rakamdır

• Mirasçılardan yıllarca gizlenmiştir

• Devirden sonra evi yine anne–baba kullanmaya devam etmiştir

• Kayıtlar “malı kaçırmak için yapıldığı” izlenimini verir

Bu işaretlerin biri bile varsa dava açmak mümkündür.